بندهایی از استاندارد ایزو 26000 - مسئولیت اجتماعی
3-درک مسئولیت اجتماعی
3-1- مسئولیت اجتماعی سازمانها: زمینه های تاریخی
با وجودی که جنبههای گوناگون مسئولیت اجتماعی، موضوع اقدامات سازمانها و حکومتها از اواخر قرن نوزدهم میلادی و در برخی موارد قبلتر از آن بوده است، اما اصطلاح مسئولیت اجتماعی از اوایل دهه 1970 به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفته است.
در گذشته، توجه مسئولیت اجتماعی عمدتاً بر کسب و کار متمرکز بود. اکثر مردم با اصطلاح مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) بیشتر از مسئولیت اجتماعی آشنایی دارند.
این نگاه که مسئولیت اجتماعی برای تمامی سازمان ها قابل کاربرد می باشد، به موازات ظهور انواع گوناگون سازمانها و نه فقط آنهایی که در محیط تجاری فعالیت میکنند، پدید آمد. سازمانها به این درک رسیدند که آنها نیز در راستــای نیل به توسعه پایدار، مسئولیت هایی دارند.
عناصر مسئولیت اجتماعی، انتظارات جامعه در یک زمان خاص را بازتاب میدهد، بنابراین امکان تغییر آنها وجود دارد. اگر نگرانیهای جامعه تغییر یابند، انتظارات جامعه از سازمان که بازتاب این نگرانیها هستند نیز دستخوش تغییر میگردد.
مفهوم نخستین که از مسئولیت اجتماعی وجود داشت، آن را به عنوان فعالیت های انساندوستانه نظیر کمک به مراکز خیریه تعریف میکرد. موضوعاتی نظیر رویه های کاری و کارگری و تجارت منصفانه حدود یک قرن پیش یا بیش از آن، پدیدار شد و به مرور زمان، موضوعات دیگری مانند حقوقبشر، محیط زیست، حمایت از مصرفکننده، مبارزه با کلاهبرداری و رشوه با جذب توجه بیشتر نسبت به آنها به آن اضافه گردید.
موضوعات اصلی و مسایل بیان شده در این استاندارد بینالمللی، دیدگاه فعلی در مورد رویه های خوب را بازتاب میدهند. دیدگاهها نسبت به رویه های خوب، در آینده تغییر خواهند کرد و ممکن است مسایل دیگری به عنوان موضوعات مهم در مسئولیت اجتماعی درنظر گرفته شوند.
3-2- روندهای اخیر مسئولیت اجتماعی
به دلایل زیادی، آگاهی از مسئولیت اجتماعی سازمانها درحال افزایش است.
جهانی شدن، سهولت بیشتر در نقل و انتقالات و امکان دسترسی و استفاده رو به رشد ارتباطات لحظهای به این مفهوم است که افراد و سازمانها در سرتاسر دنیا راحتتر از تصمیمها و فعالیت های یکدیگر آگاه میگردند. این عوامل، فرصتی را برای سازمانها فراهم میکند تا از یادگیری شیوههای جدید انجام فعالیت ها و حل مشکلات بهرهمند گردند. همچنین، این عوامل به معنای موشکافی بیشتر افراد و گروههای مختلف در مورد تصمیم ها و فعالیت های سازمان میباشد. خطمشیها و رویه های سازمان در محلهای مختلف به آسانی قابل مقایسه هستند.
ماهیت جهانی بودن برخی از مسایل محیط زیست و بهداشت، به رسمیت شناخته شدن مسئولیت جهانی برای مبارزه با فقر، رشد بیشتر وابستگیهای اقتصادی، مالی و پراکندگی بیشتر زنجیرههای ارزش از لحاظ جغرافیایی به این مفهوم است که مسایل مرتبط با یک سازمان ممکن است به مناطقی فراتر از محل استقرار آن بسط یابند. مهم است که سازمانها، صرف از شرایط اقتصادی و اجتماعی به مسئولیت اجتماعی بها دهند. ابزارهایی مانند بیانیه ریو در مورد محیط زیست و توسعه، بیانیه ژوهانسبورگ در مورد توسعه پایدار، اهداف توسعه هزاره و بیانیه سازمان بینالمللی کار در مورد اصول و حقوق بنیادین کار، بر این وابستگی درونی جهانی تأکید میکنند.
در طول دهههای گذشته، جهانی شدن سبب تاثیر بیشتر انواع گوناگونی از سازمانها- از جمله سازمانهای خصوصی، مردم نهاد و دولتی- بر جوامع و محیط زیست محلی شده است.
سازمانهای مردم نهاد و شرکتهای بسیاری خدماتی را که معمولاا توسط دولت ارائه میگردیدند، ارائه میکنند، به ویژه در کشورهایی که دولت آنها با چالشهای جدی مواجه است و در تامین خدمات بهداشتی، آموزش و رفاهی ناتوان شده است. به موازات افزایش توانایی دولتها، نقش دولت و بخش خصوصی نیز دستخوش تغییر میشود.
در دوران بحران مالی و اقتصادی، سازمانها باید به دنبال تثبیت فعالیت های مربوط به مسئولیت اجتماعی خود باشند. چنین بحرانهایی تاثیر قابلتوجهی بر گروه های آسیبپذیر دارند، بنابراین در چنین شرایطی نیاز بیشتری به افزایش مسئولیت اجتماعی احساس میشود. آنها همچنین فرصتهای خاصی را فراهم میکنند تا ملاحظات اجتماعی، اقتصــادی و زیست محیـطی به نحوی اثربخش در اصــلاح سیاستها، تصمیمات و فعالیت های سازمان یکپارچه شوند. دولتها نقشی حیاتی در شناخت این فرصتها برعهده دارند.
مصرفکنندگان، مشتریان، دهندگان وام و تسهیلات، سرمایهگذاران و مالکان سازمانها به صورتهای گوناگون با تاثیر گذاری مالی در سازمان، مسئولیت اجتماعی را تحت تاثیر قرار میدهند. انتظارات جامعه در مورد عملکرد سازمانها روندی روبه رشد دارد. قانون "دانستن حق جامعه است" در بسیاری از موارد، به مردم دسترسی به اطلاعات ریز تصمیمات و فعالیت های شرکتها را میدهد. امروزه تعداد زیادی از سازمانها با ذینفعان خود ارتباط برقرار میکنند، برای نمونه با انتشار گزارشهای مسئولیت اجتماعی، اطلاعات مربوط به عملکرد و سایر اطلاعات مورد نیاز را در دسترس ذینفعان قرار میدهند.
این موارد و عوامل دیگر ، زمینهها و محیط بروز مسئولیت اجتماعی را شکل میدهند و به دعوت از سازمانها برای ایفای مسئولیت اجتماعی شان کمک میکنند.
3-3- ویژگیهای مسئولیت اجتماعی
3-3-1- کلیات
ویژگی اصلی مسئولیت اجتماعی (2-18) عبارتست از تمایل یک سازمان به قرار دادن ملاحظات اجتماعی و زیستمحیطی در تصمیم گیریها و پاسخگو بودن نسبت به تاثیر تصمیمات و فعالیت های خود بر جامعه و محیطزیست. این مطلب در مطابقت با قوانین کاربردی مطابقت دارد و سازگاری با هنجارهای رفتار بینالمللی به دو موضوع رفتار شفاف و رفتار اخلاقی اشاره دارد که به توسعه پایدار کمک میکنند. همچنین مطلب فوق به یکپارچگی مسئولیت اجتماعی در سرتاسر سازمان، پیاده سازی شدن آن در روابط سازمان با دیگران و به حساب آوردن منافع ذینفعان اشاره دارد.
یک ذینفع، یک منفعت یا منافعی دارد که میتواند از تصمیمات و فعالیت های یک سازمان تاثیر پذیرد. این منفعت در واقع نوعی "سهم" به ذینفع در سازمان میدهد که همین امر سبب ایجاد ارتباط و پیوند میان گروه ذینفعان و سازمان میشود. این رابطه لزوماً رسمی نیست و حتی ممکن است توسط ذینفعان یا سازمان نیز اعلام نشده باشد. سازمان به منظور تعیین منافع این گروهها باید قانونی بودن این منافع و سازگاری آنها با هنجارهای بینالمللی را مدنظر قرار دهد.
3-3-2- انتظارات جامعه
مسئولیت اجتماعی، درکی وسیعتر از انتظارات یک جامعه را میطلبد. یک اصل بنیادین مسئولیت اجتماعی، احترام به حاکمیت قانون و مطابقت با الزامات لازمالاجراء قانونی میباشد. اگرچه مسئولیت اجتماعی شامل اقداماتی فراتر از انطباق با قانون میباشد و به رسمیت شناختن تعهداتی نسبت به دیگران را دربرمیگیرد که جنبه قانونی و اجباری ندارد. این تعهدات از ارزشهای اخلاقی مشترک و سایر ارزشهای نشأت میگیرد.
اگرچه انتظارات از رفتار مسئولانه در بین کشورها و فرهنگ ها متغیر است، اما سازمانها میبایست به هنجارهای رفتاری بین الملل مانند آنچه در مفاد تعیین شده در بیانیه جهانی حقوقبشر، بیانیه ژوهانسبورگ در مورد توسعهپایدار و سایر معاهدات بازتاب داده شده است، احترام بگذارند.
بند 6 به موضوعات اصلی مسئولیت اجتماعی توجه دارد. هریک از موضوعات اصلی استاندارد شامل مسایل مختلفی می شود که سازمان را قادر به شناسایی مهمترین پیامدها و نتایج اقداماتش بر جامعه میکند. بحث در خصوص هرکدام از مسایل نیز فعالیت های لازم برای مهار این پیامدها را توصیف میکند.
3-3-3- نقش ذینفعان در مسئولیت اجتماعی
شناسایی و مشارکت با ذینفعان از اصول مسئولیت اجتماعی میباشد. یک سازمان باید تشخیص دهد چه اشخاص و گروههایی از تصمیمات و فعالیت هایش ذینفع میباشند، تا از این طریق بتواند پیامد اقداماتش و چگونگی پرداختن به آنها را درک کند. اگرچه ذینفعان میتوانند به سازمان در شناسایی و درک درجه اهمیت مسایل مربوط به تصمیمات و فعالیت های آن کمک نمایند، اما نمیتوانند جایگزین جامعه در معنای وسیعتر آن در تعیین هنجارها و انتظارات اخلاقی مورد انتظار شوند. حتی ممکن است یک مسئله خاص که مربوط به مسئولیت اجتماعی سازمان می باشد، صریحاً توسط ذینفعان شناسایی نشده باشد. راهنمایی بیشتر در این زمینه، در 4-5 و بند 5 فراهم شده است.
3-3-4- یکپارچه سازی مسئولیت اجتماعی
با توجه به اینکه مسئولیت اجتماعی نگرانی در خصوص پیامدهای بالفعل و بالقوه تصمیمات و فعالیت های یک سازمان دارد، فعالیت های دائمی و عادی روزانه سازمان، مهمترین رفتارهایی هستند که باید به آنها پرداخته شود. مسئولیت اجتماعی باید از اجزای درونی استراتژی اصلی سازمان باشد و پاسخگویی و مسئولیتپذیری را در تمام سطوح مناسب سازمانی درنظر بگیرید. همچنین مسئولیت اجتماعی باید در تصمیمسازی ها و فعالیت های سازمان نیز بازتاب داشته باشد.
بشردوستی (که در این متن، اشاره به اهداف خیریه دارد) میتواند تاثیر مثبتی بر جامعه داشته باشد، اما نباید جانشینی برای یکپارچهسازی مسئولیت اجتماعی در سازمان به شمار آید.
پیامد تصمیمها و فعالیت های یک سازمان به طور گستردهای میتواند تحت تاثیر ارتباط با دیگر سازمانها قرار گیرد. یک سازمان ممکن است برای پرداختن به مسئولیت اجتماعی خود به همکاری با دیگر سازمانها نیازمند باشد مانند سازمانهای همکار، رقبا (البته با رعایت دوری از رفتار ضدرقابتی) یا بخشهایی دیگر از زنجیره ارزش و دیگر گروه های موجود در حوزه نفوذ و تاثیر سازمان.
آکادمی آموزش BRS
تهران سعادت آباد خیابان سپیدار پلاک 10
تلفن : 02126761281
www.BRSAcademy.com
www.BRSMENA.com
www.BRS.ir
#ایزو #استاندارد #مدیریت #ممیزی #مشاوره #سیستم_کیفیت #ایزو9001 #ایزو22000 #ایزو45001 #ایزو14001#استانداردغذایی #استانداردایمنی #استانداردبهداشت #استانداردآموزش #ایزوکیفیت #ایزو_مدیریت_کیفیت#ویرایش20015 #مرکزتاییدصلاحیت #ناسی #ترکاک #شرکتbrs #شرکتBRSM #ایزو10002 #ایزو10004#مشاوره_مدیریت #ممیزی_ایزو #اخذ_ایزو #گواهینامه_معتبر #سیستم_مدیریت_کیفیت
منبع : https://brs.ir